اطلس معماری اطلسی


کاروان‌سرای حسین‌خانی

کاروان‌سرای حسین‌خانیاین کاروان‌سرا از نوع کاروان‌سراهای درون شهری است که قاعدتاً زمانی به بازار شهر متصل بوده و اکنون از آن جدا افتاده است. این جدایی از ارزش اقتصادی آن کاسته و بنابراین از دست طمع سودجویان مصون مانده و کمتر دستخوش تصرف شده است؛ اما از گزند باد و باران و گذر ایام و غفلت مردمان به دور نمانده و آثار فرسودگی و خرابی در چهره آن پیداست.

کاروان‌سرای حسین‌خانی

کاروان‌سرای حسین‌خانی

کاروان‌سرای حسین‌خانی

کاروان‌سرای حسین‌خانیکار از جنوب و غرب به خیابان محدود می‌شود و دو ضلع دیگرِ زمینِ آن کاملاً صاف و راست‌گوشه است. روبه‌روی آن، در آن سوی خیابان غربی، سرایی به نام «سرای مرغی» واقع است. کاروان‌سرای حسین‌خانی، همچون دیگر کاروان‌سراها، حیاطی وسیع دارد که قوام همه اجزای طرح به آن است- حیاطی که حیات همه طرح بدان بسته است. حجره‌های کثیر در یک طبقه در اطرافِ این صحن نشسته و بدان رو کرده‌اند. ایجاد استحکام در هندسه طرح و تنوع بخشیدن به ضرباهنگ نماها، در عینِ حفظ تعادل و تقارن در آنها، و معنا بخشیدن به اشکال با کنار هم نشاندن شکل‌های کوچک و بزرگ دغدغه همیشگی معماران قدیم بوده است. نیل به این خواسته‌ها در کاروان‌سرا، به سبب گستردگی صحن و کوچک بودنِ نسبتِ ارتفاع بدنه به ابعاد افقی صحن و کثرت حجره‌های مشابه و مکرر، دشوارتر از بناهای مشابه بوده است. در کاروان‌سرای حسین‌خانی، برای نیل به این مقاصد، بدنه صحن در میانه هر جبهه به شکلِ نیم‌شش عقب نشسته است. به‌علاوه، در این نقاط، بنا در حد دو طبقه ارتفاع یافته و در نتیجه، در مرکز هر جبهه، ایوان‌گونه‌ای پدید آمده است. این تغییرِ رُخ‌بام صحن و بیرون‌زدگی حجم‌ها موجب شده است که ارتفاع جدارهای صحن بیشتر جلوه کند و تناسبات بهتری برای صحن حاصل آید و ضرب‌آهنگِ نمای داخلی نیز تنوعی خوشایند بیاید. دهانه‌های دیگر در دو اندازه یک در میان در کنار هم نشسته‌اند و بعضی از دهانه‌های کوچک‌تر به کفش‌کن حجره‌ها اختصاص دارد. قاعده فرد بودن تقسیمات در همه جبهه‌ها مراعات شده است. نکته شایان توجه این است که این تقسیمات در داخل ایوان‌گونه‌ها نیز ادامه یافته است. به عبارت دیگر، ایوان‌گونه‌ها در برش افقی از ترکیبِ یک دهانه بزرگ‌تر با دو دهانه کوچک‌تر پدید آمده است (در دهانه‌های کوچک‌تر، پلکان طبقه بالا را تعبیه کرده‌اند). در جلو هر حجره، ایوانچه‌ای بوده که پناهی برای حجره و سایه‌روشن مطلوبی برای نمای صحن فراهم می‌آورده است.

کاروان‌سرای حسین‌خانیبعدها بسیاری از ایوانچه‌ها را حذف و به حجره‌ها افزوده‌اند. با شکل کشکولی صحن، ایوانچه‌های کنج‌ها نسبت به دیگر ایوانچه‌ها تغییر زاویه یافته و تنوعی دیگر در طرح نما و حجم داخلی ایجاد شده است. شیوه حل مشکل همیشگی فضاهای واقع در کنج به کمک ایوانچه‌های مذکور شایان توجه است. همه حجره‌های کنج‌ها، همچون دیگر حجره‌ها، مستطیل‌شکل و کامل است؛ و قرار گرفتن آنها در کنج سبب تغییر شکلشان نشده است. مشکل وصول به آنها نیز صرفاً با ایوانچه‌هایی به سادگی و زیبایی حل شده است. ورودی‌های صحن در ایوان‌گونه‌های جنوبی و غربی واقع است که از سَردَرهای ساده‌ای در خیابان آغاز و، با راهرو یا هشتی کوچکی، به صحن ختم می‌شود. به جز این سَردَرها، بنا نما و تظاهر بیرونی ندارد. نکته شایان توجه دیگر در طرح این کاروان‌سرا شیوه حل مسئله اختلاف سطح است.

کاروان‌سرای حسین‌خانی

کاروان‌سرای حسین‌خانی

کاروان‌سرای حسین‌خانی

کاروان‌سرای حسین‌خانی

کاروان‌سرای حسین‌خانیترازِ سطح خیابان‌ها، خصوصاً خیابان غربی، با کف صحن اختلاف زیادی دارد. مشکلِ این اختلاف تراز را، به سادگی و به نحوی نامتعارف، با تعبیه پله و سطح شیب‌دار در ورودی‌های مذکور حل کرده‌اند. از همین رو، هشتی‌ها نیز، اگرچه شکل قاعده هر یک مربع و ایستاست، بیشتر به فضای عبوری ساده‌ای شباهت یافته است. جز پنجره‌های قسمتِ فوقانی ایوان‌گونه‌ها، که نمایی تخت دارد، همه عناصر بنا دارای قوس جناغی است. نما ترکیبی است از آجر، در دیوارها، و چوب، در سطح بزرگ در و پنجره‌ها. در لچکی‌ها و درون قوس‌ها، شیوه آجرچینی اندک تغییر و تنوعی یافته است. در وسطِ صحن، گودال یا پایانی هست که استفاده از چشمه‌ای را ممکن می‌سازد. آثاری از چهار باغچه بزرگ نیز در چهار طرف پایان دیده می‌شود که احتمالاً سطح وسیعی از صحن را می‌پوشانده است. در این صورت، این کاروان‌سرا، برخلافِ نوع کاروان‌سراها، صحنی سرسبز و خرم داشته است .

مطالب مرتبط::

مجموعه پاسارگاد
خانه رقصان پراگ
قصر بلورین
برج کج پیزا
نوشته شده درشنبه,۱۷ام اردیبهشت, ۱۳۹۰ توسط | ˜ ۱۸ نظر »
موضوع: بنای تاریخی | برچسب:

۱۸ نظر, نظر یا پینگ

  1. nader

    1

    salam, mamnoon az etelaate mofidetoon. faqat mikhastam bedoonam aya file 3d karvansaraye hosein khani ro mitoonam gir biaram ke betoonam view haye dige ee azash begiram va bebinam. kheily mamnoon az lotfetoon

    ۱۷ اردیبهشت
  2. حسن ابوالقاسمی

    2

    بله میتونید…

    ۱۷ اردیبهشت
  3. مرمت

    3

    سلام و ادب خدمت شما
    خیلی ممنون ،من ک خیلی استفاده کردم
    پایان ناممم در مورد همین کاروانسراس…شما میتونید یکم کمکم کنید در طرح اجرایی و مرمتش؟
    طرح سه بعدی نیاز دارم
    ممنون از لطف شما

    ۱۷ اردیبهشت
  4. سوده

    4

    سلام آقای ابوالقاسمی من میخواستم از کاروانسرای حسین خانی برای طراحی یک کتابخانه در یکی از پارک های تهران استفاده کنم ، امکانش هست فایل سه بعدی این کاروانسرا رو به منم بدید؟
    ممنون میشم.

    ۱۷ اردیبهشت
  5. حسن ابوالقاسمی

    5

    بله میشه.
    امروز میل میکنم.

    ۱۷ اردیبهشت
  6. hamid hp

    6

    سلام جناب ابوالقاسمی
    من دانشجوی ترم آخر معماری هستم و برای درس مرمت ابنیه
    موضوعم کاروانسرای حسین خانیه
    کل کارهاشو انجام دادم وفقط الان دنبال فایل سه بعدیش هستم
    خواستم ببنم امکانش هست این فیلو به من هم بدید؟
    اگرم کمکی از من بر بیاد و به مطالبی که من جمع آوری کردم نیاز داشته باشید خوشحال میشم در اختیارتون قرار بدم.
    سپسگذارم
    حمید پری پور

    ۱۷ اردیبهشت
  7. حسن ابوالقاسمی

    7

    ایمیل کردم.

    ۱۷ اردیبهشت
  8. hamid hp

    8

    سلام
    بسیار سپاسگذارم از کمکتون

    ۱۷ اردیبهشت
  9. farzan

    9

    سلام جناب ابوالقاسمی
    من دانشجوی ترم آخر معماری ام برای درس مرمت ابنیه
    موضوعم کاروانسرای حسین خانیه
    دنبال فایل سه بعدیش و یه سری اطلاعات ازطرح اجرایی و مرمتش هستم ممنون میشم اگه کمکم کنید!

    ۱۷ اردیبهشت
  10. سجاد

    10

    سلام آقای ابول قاسمی من دانشجوی معماریم پروژه من کاروانسرای حسین خانیه امکانش هست فایلاشو برام ایمیل کنین ممنون میشم

    ۱۷ اردیبهشت
  11. علیرضا رنجبر

    11

    سلام و عرض خسته نباشید
    بسیار استفاده کردیم از این مقاله
    پروژه ابنه این ترم من همین بنا هست خواستم بدونم مقدور هست ۳بعدی این کارو به منم بدید

    ۱۷ اردیبهشت
  12. زهرا ارغوانی

    12

    سلام و عرض ادب
    ممنون از اطلاعات خوبتون ، پایان نامه من مربوط به با این کاروانسرا می باشد امکانش هست فایل سه بعدی رو برام ارسال کنید
    واعاا ممنونم

    ۱۷ اردیبهشت
  13. زهرا

    13

    مطالبه عالی بود فقط شما نقشه هوایی کاروانسرا رو هم دارید که کدوم قسمت بازار قرار گرفته؟
    خیلی لازمش دارم 🙁

    ۱۷ اردیبهشت
  14. حسن ابوالقاسمی

    14

    به ایمیل شما ارسال شد.

    ۱۷ اردیبهشت
  15. زهرا

    15

    سلام ببخشید شما ادرس کاروانسرا رو دارید که روی نقشه مشخص باشه
    اسم خیابونا و کوچه و.. 🙁

    ۱۷ اردیبهشت
  16. زهرا

    16

    نمیدونید؟

    ۱۷ اردیبهشت
  17. حسن ابوالقاسمی

    17

    به اسم نمیدونم ولی خودم پیاده بخوام برم پیداش میکنم! 🙂

    ۱۷ اردیبهشت
  18. پویا توانگر زاده

    18

    با سلام خدمت آقای ابوالقاسمی و تشکر خاص از این همه توضیح درباره این کاروانسرای زیبا میخاستم بدونم میتونید فایل سه بعدی کاروانسرا رو برای من هم ایمیل کنید واقعا کاروانسرای زیبایی هست اگر لطف کنید واسه من هم ایمیل کنید دستتون درد نکنه از این سایت خوبتون

    ۱۷ اردیبهشت

گذاشتن نظر در “کاروان‌سرای حسین‌خانی”